1. Hoş geldiniz, Akvaryum Portalı ailesine katılım için kendinizi hazır hissediyorsanız üye olun.
    Yardım sayfasından forum kullanım desteği alın.

Akvaryum Canlıları ile Yosun Kontrolü

Başlığı 'Genel Tuzlu Su Konuları ve Tartışmalar' kategorisinde Montimahir tarafından 7 Aralık 2012 başlatılmıştır.

  1. Montimahir

    Montimahir

    Mesajlar:
    5.774
    Yer:
    Bursa
    Merhaba,

    Tanklarımızda her türlü yosun ile mücadelede kullanacağımız çeşitli canlı türleri ve yöntemler bulunmaktadır. Farklı yosun türleri için değişik çözümler deneyerek, probleminizin zamanla giderilmesi mümkündür.

    Sililler
    Bu konuda en büyük desteği tankımızdaki otçul canlılardan almaktayız, en küçük ölçekte camda oluşan yosun tabakasını mikroskop altında veya büyüteç ile dikkatle incelersek, tek hücreli sililler(ciliate)’in durmaksızın bu tabaka üzerinden beslendiklerini görebiliriz. Çıplak gözle görülebilecek en büyüklerinden biri, çok dikkatli bakıldığında ufak bir kurtçuk formundaki uzun, koyu kırmızı bir türdür(Nitzschia). Sililler tanklarımızın camlarında, kayalarda ve kumda bol miktarda bulunurlar, buralarda diatom ve diğer mikro yosun ile beslenirler, yedikleri yosun tabakasında dairesel izler bırakırlar.

    Kopepodlar
    Bir üst ölçekte, balık larvaları ve plankton ile beslenen balıklarla ilgilenen arkadaşların yakından tanıdıkları, genellikle bir kum tanesinden ufak, fakat daha büyük türleri de bulunan kopepodlar (copepod) devreye girmektedir. Çoğu kopepod fitoplankton ve ufak organik atıklar ile beslendikleri suda serbest halde bulunur, lakin tortularda ve alg tabakalarında yaşayan varyeteleri de mevcuttur. Yosunların arasında biriken organikleri tüketebilecekleri gibi, direkt yosun da yiyebilirler. Ne yazık ki içinde mandarin ve pipefish bakılan (özellikle ufak) tanklarda sürekli avlandıklarından yosun kontrolü için yetersiz kalmaktadırlar.

    Kopepodların özellikle çürüyüp bozulmakta olan organik artıklara ilgi gösterdikleri bilinmektedir. Tankınıza üzerinde ölmüş yosun veya sünger bulunan bir kaya eklediğinizde, çoğalmaları için oldukça uygun bir ortam oluşturmuş olursunuz. Diğer tüm canlılar gibi ortamda tüketecekleri besin kalmadığında nüfusları da orantılı olarak düşer, bu nedenle kopepodların tankınızda aktif temizlik görevi almalarını istiyorsanız, çoğalmalarını kontrol etmek için tankınıza fazladan organik besin/atık girmek durumunda kalabilirsiniz.

    Amfipodlar
    Resif tanklarındaki en önemli leşçil temizlikçiler arasında kuşkusuz amfipodlar da yer almaktadır, yanlardan basık formda, pire-karides arası görünümde olup, genellikle akvaryum tabanında gezinirler ve bu seviyedeki organik atıklar /alglerle beslenirler.

    Deniztavşanları

    Yosun kontrolü için bazı yumuşakçalar (deniztavşanı) da kullanılabilir. Fakat resif tanklarındaki taşırma sistemlerine kapılarak pompa ve diğer donanımlara girme riskleri yüksek olduğu için tercih edilmemektedirler.

    Tanklarımızda dev boyutlara gelebilen “Aplysia spp.” türü tavşanlar rahatsız edildiklerinde suya mor bir salgı bırakırlar, yine de aynı türün ufak üyeleri; cyano ve ipliksi(saç, sakal) kırmızı/yeşil yosunlara karşı mücadelede kullanılabilir. Ortalama boyutlara büyüyebilen “Bursatella” deniztavşanı iyi bir cyano savaşçısıdır, o da rahatsız edildiğinde mor sıvı bırakır.

    [​IMG]
    Aplysia spp.​
    [​IMG]
    Bursatella​
    [​IMG]
    Dolabella​

    Bir diğer bilindik fakat dev boyutlara gelebilen tür “Dolabella”, çoğu yosun türü ile beslenir ve diğer tüm tavşanlar gibi yiyecek yosun kalmadığında aç kalacaktır. “Dolabrifera” türü de tıpkı “Aplysia” gibidir, diatom ve ipliksi yosunlarla beslenir. Derbesia ve Bryopsis gibi yosunlarla mücadelede “Elysia spp.” türü başarılıdır. Bu türün ilginç yanı yediği yosunların kloroplastlarını kendi dokularında biriktirmesi ve büyümek için yosun yanında ışığa da ihtiyaç duymasıdır.

    “Ercolonia” türü bazı deniztavşanlarının hepimizin bildiği “Valonia” kabarcık yosununu yedikleri bilinmektedir. 8 mm. boyundaki “Ercolonia fuscata” Cladophora ve Chaetomorpha(spagetti) ile beslenmektedir. Bryopsis yiyen bir diğer tür ise “Caliphylla mediterrana” ‘dır.

    Salyangozlar

    Gelelim en bilindik ve en kolay bulunan yosun savaşçıları olan kabuklulara. Hepimizin bildiği; “Turbo”, “Astrea” ve “Trochus” salyangozları öyle popülerdir ki, Trochus’lar akvaryum sektörü için kültür programlarına dâhil edilmişlerdir. Genel kanı akvaryumlarda her 10-15 litre su için bir salyangozun kullanılması şeklindedir.

    Özel üretimler dışında tanklarımıza kayalarla ve diğer yollardan giren türler arasında; “Cerith”, “Nerite” ve “Stomatella” salyangozları sayılabilir. “Limpet” ler de iyi bir yosun tüketicisidir ve bazı türleri tanklarda kolaylıkla çoğalmaktadır.

    Daha büyük türler, çok nadir de olsa mercan dokuları üzerinden beslenebildikleri için risk taşımaktadırlar. “Chiton” lar da iyi birer diatom ve bakteri tüketicisidirler.

    Herkesin sempati duyduğu conchlar da akvaryum sektörü için ticari üretimi olan temizlikçilerdendir. Kumu mükemmel şekilde karıştırıp, bu tabakadaki atıklar ve alglerle beslenirler(cyano ve diatomlar).

    Yengeçler

    Yosunla mücadelede kullanılan yengeçlerin en popüler türü, Valonia ile mücadelede kullanılan “Emerald” yengecidir. Bunun dışında“Sally Lightfoot” yengeci de ipliksi algler ile beslense de bu iki yengeç te doğaları gereği etotoburdur. Fırsatı olduğunda balıkları ve diğer buldukları canlıları avlayacaklardır. Özellikle tankınızda büyük bir “Sally Lightfood” varsa, ufak balıklarınız av olabilir.

    Hermit yengeçleri

    “Clibanarius”, “Calcinus”, “Phimochrius” ve “Paguristes” türü hermitler cyano bakteriler ve yeşil/kırmızı ipliksi yosunlarla beslenirler. Özellikle “mavi bacaklı hermit”, girebildiği mercan aralarında kıskacının uzanabildiği tüm algleri temizlediği gibi, kum ve tortular üzerindeki cyano tabakalarını da kontrol altında tutacaktır. Yosun problemi azaldığında aç kalacak hermitler için ek besin vermek veya sayılarını azaltmak gerekebilir.

    Hermitlerin bilinen tehlikesi, aç kalınca veya kabuklarını ele geçirmek için salyangozları ve conchları öldürmeleridir. Hasta veya ölmekte olan tridacna (clam) ‘ların da hermitler tarafından taciz edildikleri görülmüştür.

    Tüm bu risklere rağmen, hermitler yosun kontrolü için oldukça faydalı görevler üstlenmektedirler.

    Deniz Kestaneleri

    Hepsi değilse de özellikle Diadema spp. (Uzun dikenli denizkestanesi) ‘nin faydalı bir yosun yiyici olduğu bilinmektedir. Uzun dikenlerine dikkat edilmesi gerekmektedir, hem elinizi hem de bazen mercanların dokularını istemeden yaralayabilir. Daha ufak bir tür olan “Mespilia” ise 80 litrenin altındaki ufak sistemlere bile rahatlıkla eklenebilir.

    Kestaneler mercan dekorunuzu bozabilirler, koralin algleri yiyerek beyazlatabilirler. Yine de sisteminizde normal seviyelerdeki kH ve Kalsiyum ortamında, tüketimleri koralinlerin büyüme hızı yanında yavaş kalacaktır.

    Otçul Balıklar

    Papağan balıkları

    Papağan balıkları mercan tüketmelerinin yanında yosunla da beslenebilirler, ancak boyutları ve büyük miktarlarda yosuna ihtiyaç duymaları nedeni ile ancak devasa halk akvaryumlarında bakılabilirler.

    [​IMG]
    Parrotfish​

    Blennyler

    Blenny (Horozbina) ‘ler çene yapıları itibarı ile yosunların sert zeminlerden kazınması için birebirdir. Geçtikleri yerlerde öpücük izlerine benzer işaretler bırakırlar, Bir tek “Midas” blenny denilen türün yosun yemediği ve sadece zooplankton ile beslendiği bilinmektedir.

    [​IMG]
    Midas blenny​

    Pek çok blenny türünün yiyecek yosun bulamayıp aç kaldığında; mercanlardan ve ağır hareket eden omurgasızlardan deneme amaçlı ısırık aldıkları bilinmektedir. “Midas Blenny” dışındaki “Escenius spp. “erin bilinmeyen bir nedenle sert mercanların (“poritler” ve “pocillopora”) dokularını yedikleri gözlemlenmiştir.

    [​IMG]
    Escenius bimaculatos​
    15 cm. ’yi nadiren geçen boyları ile “blenny”’ ler resif tanklarında yosun kontrolü için uygun canlılardır, büyük tanklarda birden fazla sayıda bakılabilirler. Agresif türleri besin bulamadığında kendi türleri ile kavga edebilir, özellikle beslenme zamanlarında diğer balıkları da kovalayıp yüzgeçlerini ısırabilir.

    Diğer yandan çok utangaç türlere de rastlanmaktadır, o kadar ki, her türlü yemi reddederler ve açlıktan ölene dek bir yerlerde saklanırlar.

    Tangler

    Dolgun üst dudak ve çene yapıları itibarı ile yosunları öper gibi yapıp; buradaki tortuları, yosun plakalarını, diatomları, dinoflagellatları, cyano bakterileri tüketirler. Fakat “Kole” ve “Chevron” gibi “Ctenochaetus spp.” türü tangler kuzenleri “Sailfin” ve “Yellow tang” gibi verimli bir yosun yiyicisi değillerdir, ayrıca “ Amyloodinium” gibi parazitlere çok hassas ve kolay etkilenen türlerdir.

    [​IMG]
    Kole tang​
    [​IMG]
    Chevron tang​

    Cerrah balıkları (Acanthuridae) tang türleri arasında en popüler yosun yiyicilerdir, ayrıca sıra dışı karakterleri ve renkleri ile bu hobide en fazla ilgi çeken balık türü olmalarını sağlamıştır. Fakat bu türler de parazitik hastalıklara karşı çok açık ve hassastırlar, sağlıklarını korumaları büyük oranda yeterince sağlıklı ve güçlü beslenip beslenmediklerine bağlıdır. Özellikle ufak akvaryumlarda tüm yosunları tükettikten sonra, dışarıdan yeterince beslenmezlerse aç ve güçsüz kalacaklardır.

    Boyutları itibarı ile küçük akvaryumlarda yeterince yüzecek alan bulamadıklarından genelde bakılmamaları tavsiye edilir. En popülerleri arasında; 20 cm. kadar büyüyebilen “Yellow tang”, “Purple tang” ve 40 cm. kadar büyüyebilen “Sailfin tang” bulunmaktadır. Farklı tang türlerini; yeterince besin sağlamak ve aynı anda tanka girmek şartı ile büyük bir tankta beslemek mümkündür, aksi halde kavgaların yaşanması kaçınılmazdır.

    [​IMG]
    Yellow tang​
    [​IMG]
    Purple tang​
    [​IMG]
    Sailfin tang​

    Özellikle “Yellow tang” ‘ler ve akrabaları, ipliksi yosunların yanı sıra; “Caulerpa” ve “Hailmeda” türü yapraklı makro yosunları da çok iyi şekilde tüketirler. Tanktaki yosunlar bittiğinde, dışarıdan verilen spiriluna içerikli kuru yem ve kurutulmuş yosunları kolaylıkla alırlar.

    Çok büyük boyutlar ulaşan naso gurubu tang ler arasında en popüler olanı şüphesiz; “Naso lituratus” ‘tur. Diğer tanglere oranla büyük akvaryumlarda daha rahat eder, “Dictyota” ve “Sargassum” gibi kırmızı/kahverengi yosunlar ile kırmızı ipliksi yosunları tüketirler. Bazı bireylerin çok nadir olarak; “Valonia”, “Ventricaria”, “Borgesenia spp.” ve “Bryopsis” didikledikleri görülse de besin olarak ilk tercihleri yapraklı deniz yosunları ve dışarıdan verilen hazır yemler olacaktır.

    [​IMG]
    Naso lituratus​

    “Acanthurus” türü tangler akvaryumda yaşama uyum sağlayana dek “Amyloodinium” ve “Cryptocaryon” (beyaz benek vs.) gibi hastalıklara maruz kalan en hassas türlerdir. Fakat bir kez alıştıktan sonra tanktaki en dayanıklı canlılardan biri olacak, ortamdaki her türlü ipliksi yosunu tüketeceklerdir.

    “Blue tang”(Regal, hippo tang) gibi doğada daha çok zooplankton ile beslenen türler de iyi birer yosun yiyicidirler.

    [​IMG]
    Blue tang (Regal, hippo)​
    Tangler her ne kadar iyi yosun yiyici olsalar da tanklarımızda yeterli besini bulamayabilirler, bu nedenle yosun içerikli yemler ve yeşil/kırmızı yosun plakaları ile desteklenmeleri hastalıklara ve parazitlere karşı daha dayanıklı olmalarını sağlayacaktır.

    Foxface ve diğer denizkedileri

    Cerrah balıkları ile yakınlıkları bulunan “Lo” ve “Siganus” türleri, Valoina dâhil diğer otçul canlıların dokunmadığı sert ve ipliksi yosunları tüketeceklerdir. 20-50 cm.’e kadar büyüyebilirler, iki tür de sivri sırt yüzgeçlerinde acı veren yaralara sebep olabilecek zehir taşımaktadır. “Foxface” türleri yumuşak mercanları da tüketebilir.

    [​IMG]
    Foxface​
    [​IMG]
    Siganus corallinus​

    Angel ailesi

    Tüm “Angel” türleri genellikle sünger ve mercan ile beslenseler de düşük oranda yosun da tüketebilirler. Özellikle “Centropyge” sınıfı cüce melekler bu konuda diğer türlere karşı daha başarılıdır. Fakat bir resif tankına “Angel” türleri eklemek, bazı mercanlar(“Cynarina”, “Trachyphyllia”, “Lobophyllia” türleri ve “tridacna” (clam)’lar açısından büyük risk taşımaktadır.

    [​IMG]
    Centropyge loricula (Flame angel, harika renkler)​
    [​IMG]
    Centropyge bispinosa (Coral beauty angel)​

    Cüce melekler yosun katmanları arasında buldukları ufak yumuşakçalar, tortular, diatomlar ve cyano ile beslenirler ve buraları didiklemeyi severler, fakat GHA ‘ya (yeşil saç/sakal yosunu)dokunmazlar.

    Amblyogobius (gobiler)

    Gobilerin; “ A.phalaena”, “A.rainfordi”, “A.hectori” türleri, popüler yosun yiyiciler arasında bulunmaktadır. Taban dönük ağız yapıları ile kumu karıştırarak, tabandaki yosun dokularını ve tortuları tüketirler, özellikle “A.phalaena” tank tabanının temizliğinde başarılıdır. Diğer iki tür, “Derbesia” dâhil diğer ipliksi yosunları tüketirler. Yine tekrarlayacağımız gibi doğal besinlerinin tükenmesi durumunda aç kalıp dışarıdan beslenmeye muhtaç kalacaklardır.

    [​IMG]
    A.phalaena​
    [​IMG]
    A.rainfordi​
    [​IMG]
    A.hectori​
     
    King Elvis, Alparslan, veysel ve diğer 4 kişi bunu beğendi.
  2. Montimahir

    Montimahir

    Mesajlar:
    5.774
    Yer:
    Bursa
    20 resim ve 15.000 karaktere takıldığı için konunun devamı;


    Mikro ölçekten en büyük balığa kadar tanklarımızda çeşitli yosunları tüketebilecek canlıların kısa bir özetini geçmiş olduk.

    Bu canlıların dışında yosun ile mücadele için :

    Biyolojik olarak; derin kum yatağı (DSB), yosun duvarları (ATS), Caulerpa ve diğer yapraklı yosunlar, mangrove’lar, çeşitli deniz yosunları, dev istiridyeler(clam), özellikle yumuşaklar olmak üzere her türlü sağlıklı mercan kolonileri, özellikle çoğalmasına izin verilen yumuşak mercan refigiumları, çabuk yayılan ve yosunlara alan bırakmayan zoalar ve düğme polipleri, su süzücüler, bazı bakteriler, virüsler ve mantarların etkili olduğu bilinmektedir.

    Kimyasal olarak; RODI su, aktif karbon, Alüminyum hidroksit, Demir hidroksit, Potasyum permanganat çok dikkatli bir şekilde kullanılabilir. Kimyasal olarak doz aşımı veya yanlış uygulama tüm mercan ve balıklarınızı kaybetmenize neden olabilir.

    Mekanik olarak; UV filtreler, Protein süzücüler, Ozon, antibiyotikler, temizlik araç gereçleri (diş fırçası, kredi kartı, kürdan veya şiş, jilet, cam kazıyıcı, mıknatıs, sifonlama, mekanik filtre, pompa) kullanılabilir.

    Bu arada yazıda çoğu yerde geçen cyano, bakteri kaynaklı olmasına rağmen Sprung tarafından kitabında yosun(alg) olarak ele alınmış ve antibiyotikler dâhil, yazıda geçen ve tüm canlıların bu sorun için çözüm olamayacağını da eklemiştir. Makalede cyano tükettiği söylenen tüm canlıların çok ufak miktarlarda ve sadece oluşum aşamasındaki cyano’nun yayılmasını bir nebze de olsa önledikleri doğrudur.

    Sprung’un cyano için önerdiği alelade çözüm; problemin kaynağına inilmesi, suda çözünmüş organik bileşiklerin oksitlenerek uzaklaştırılması, akıntının arttırılması ve suda çözünmüş fosfatın düşük seviyelere çekilmesidir.

    Kaynak:
    “Algae, a problem solver guide”,Julian Sprung,Ricordea publishing, 2002.
     
    sfKuMaDaM, Glsn, brkfrt ve diğer 6 kişi bunu beğendi.
  3. YIKIKTEMO

    YIKIKTEMO

    Mesajlar:
    30.767
    Yer:
    İstanbul
    İsim:
    Temel Sert
    Ellerine sağlık Mahir güzel ve geniş bir kaynak olmuş. Neredeyse sülalesine inmişsin yosun yiyenlerin. Flame angel ve benzer angel türleri evet pek dikkate alınacak oranda yosun tüketimi yapmıyorlar. Ancak, benim gözlemim angel türlerinin yüksek yosunlara ilgi duyduğu yönünde, doğaları gereği sanırım yemeseler bile koparıyorlar.

    Teşekkür ediyoruz.
     
    Montimahir bunu beğendi.
  4. Montimahir

    Montimahir

    Mesajlar:
    5.774
    Yer:
    Bursa
    Ben teşekkür ederim, yazıdaki tüm canlıların fotoğraflarını da koymak istedim ama olmadı.
     
    YIKIKTEMO bunu beğendi.
  5. Alparslan

    Alparslan

    Mesajlar:
    19.768
    Yer:
    Kartal-İst
    İsim:
    Alparslan İşken
    Mahir abi eline sağlık yosun sorunu olanlara ve her türlü akvaryuma uygun canlı seçenekleri,çok faydalı yazı dizisi olmuş...[​IMG]
     
    Montimahir bunu beğendi.
  6. Okurt

    Okurt

    Mesajlar:
    2.079
    İsim:
    Özdemir Kurtman
    Bilgi olsun görsellik olsun çok dolu bir yazı tebrikler.
     
    Montimahir bunu beğendi.
  7. bulents

    bulents Özel Üye

    Mesajlar:
    5.730
    Yer:
    İstanbul
    Ellerine sağlık,
    Çok net ve faydalı bir yazı olmuş.
    Kole tang in iyi yosun yiyici olmadığı kısmına katılamıyorum maalesef. :)
    Tankımdaki 5 tang içerisinde (Kole-yellow-convict-orange shoulder-sohal) en çalışkan olan kole tang.
    Yellow arıza çıkarmaktan, ona buna sataşmaktan yosun bile yiyemiyor.
    Coral beauty angel ım haftalık nori kahvaltısında bir kere bile kafasını çevirip baktığını görmedim,kayaları temizliyor yanlız. Bitkisel yemleri de pek yediğini söyleyemem.
    Genel yaklaşımlar olsa da sanırım canlı karakterine göre de değişiyor beslenme alışkanlıkları.
     
    Montimahir, halilkocan ve YIKIKTEMO bunu beğendi.
  8. King Elvis

    King Elvis

    Mesajlar:
    1.595
    Yer:
    İstanbul
    İsim:
    Aşkın Önver
    Bir müddettir araştırıyordum yazınızı okudum emeğinize sağlık ama benim sorunum hakkında net bir bilgi alamadım portaldada bulamadım tankta su değerleri canlılar her şey normal ama kırmızı cyano sorununu bir türlü çözemedim ...:( 1 gün evvel su değişimi yaptım bir gün sonra akşam yine kırmızı cyano oluştu ..! Bunun kesin çözümü yok mudur ?? Bilgi verecek arkadaşlara teşekkürler şimdiden
     

Sayfayı Paylaş